Elektromiografia (EMG)– diagnostyka chorób pierwotnie mięśniowych, ocena reinerwacji mięśni w stanach pourazowych, diagnostyka chorób pozapiramidowych dystonie, kręcze.
Przewodnictwo nerwowe (ENG) – szeroka diagnostyka neuropatii uciskowych, pourazowych oraz polineuropatii, wykorzystanie najnowszych technik badania.
- Fala F – Ocena przewodnictwa w długich włóknach ruchowych,
pomoc w diagnozowaniu radikulopatii, polineuropatii, czy uszkodzeń motoneuronów.; Wykorzystanie parametrów fali F wraz odp. M stanowi nowe, narzędzie diagnostyczne, które może przyczynić się do prawidłowej diagnozy pierwotnego zespołu niespokojnych nóg, zespołu dny moczanowej (ZES) i tym samym do ustalenia najwłaściwszej terapii.
- Odruch H ( H Reflex) –Ocena funkcji łuku odruchowego, badanie nadpobudliwości w spastyczności, stwardnieniu rozsianym, neuropatii demielinizacyjnej. Porównanie wielkości maksymalnych odpowiedzi H i M daje informacje o progu pobudzenia motoneuronów.
Minimalna latencja fali H jest bardzo istotnym parametrem w przypadkach segmentowej demielinizacji. Prawidłowo amplituda odruchu H wynosi ~50% wartości amplitudy fali M rejestrowanej w teście stymulacji elektrycznej.
Obniżenie progu pobudzenia może świadczyć o polineuropatii z uszkodzeniem włókien czuciowych. Upośledzenie odruchu H występuj w cukrzycy, stanie przedcukrzycowym i otyłości.
Brak odruchu H, bądź istotne diagnostycznie obniżenie amplitudy odruchu H można rejestrować w 80%-89% przypadków chorych z radikulopatią S1 potwierdzoną oceną śródoperacyjną lub badaniem mielograficznym.. Opóźnienie Latencji fali H staje się nieprawidłowe natychmiast lub krótko po uszkodzeniu korzenia nerwowego S-1
Wysokoamplitudową falę H można zaobserwować u chorych z uszkodzeniami rdzenia lub z wygórowaną spastycznością o różnej etiologii czy w stwardnieniu rozsianym.
Badanie odruchu H u chorych po udarach niedokrwiennych pozwala poprzez ocenę parametru amplitudy na monitorowanie, stopnia zaawansowania zjawiska spastyczności mającego swoje źródło na poziomie ośrodka rdzeniowego.
Badanie odruchu H może dostarczyć przydatnych wskazówek diagnostycznych w kilku chorobach OUN. Odnotowane różne wyniki w przypadku zmian piramidowych i pozapiramidowych, zaburzeń móżdżkowych, wstrząsu rdzenia kręgowego. Występowanie odruchu H w mięśniach , w których zwykle nie można go uzyskać ( np. w mięśniu piszczelowym przednim) wydaje się być wiarygodną cechą w wykrywaniu zmian w OUN (np. choroba Huntingtona)
- CSP (cutaneous silent period), krótkotrwałe zahamowanie aktywności mięśniowej wywołanej bodźcem czuciowym (np. bólowym) na poziomie rdzenia kręgowego. Jest to zjawisko wykorzystywane w neurofizjologii do oceny funkcji obwodowego i ośrodkowego układu nerwowego z wykorzystaniem odpowiedzi odruchowych o krótkiej i długiej latencji z komponentami zarówno pobudzającymi jak i hamującymi.
W rdzeniowym odruchu hamującym pośredniczą głównie włókna A-delta o małej średnicy i powolnym przewodzeniu, których nie można ocenić za pomocą standardowych metod elektrofizjologicznych. Neuropatia obwodowa z zaburzeniami czuciowymi jest często związana z uszkodzeniem szlaku nocyceptywnego.
CSP jest metodą oceny funkcji małych włókien nerwowych, szczególnie w kontekście chorób neurodegeneracyjnych, neuropatii, dystonii czy uszkodzeń rdzenia kręgowego.
W badaniu CSP ocena się parametry z kończyn górnych i dolnych. Można monitorować dysfunkcję dróg korowo- rdzeniowych np. w RLS, chorobach neurodegeneracyjnych czy w zespołu bólu mięśniowo-powięziowego, dystonię, uszkodzenia kręgosłupa, cukrzycę czy neuropatię. CSP jest zniesiony lub zmieniony w różnych stanach mielopatycznych.
Próba miasteniczna– specyficzna dla miastenii i zespołów miastenicznych, ocena pobudliwości złącza nerwowo-mięśniowego. Pomaga odróżnić miastenię od chorób neurologicznych o podobnym obrazie (np. dystrofie mięśniowe, stwardnienie zanikowe boczne – SLA, guz oczodołu, zespół paranowotworowy)
Blink Reflex .Neurofizjologiczna ocena odruchu mrugania, ocena przewodzenia nerwowego w obrębie nerwów czaszkowych i struktur mózgu.
Diagnostyka neuropatii nerwów czaszkowych, diagnostyka uszkodzeń pnia mózgu, neuralgii nerwu trójdzielnego, monitorowanie uszkodzeń pourazowych, różnicowanie uszkodzenia obwodowe (np. paraliż Bella) od centralnych.
Próba tężyczkowa (test ischemiczny), badanie diagnostyczne stosowane w celu oceny nadpobudliwości nerwowo-mięśniowej i potencjalnego występowania tężyczki. Tężyczka to stan związany z nadmierną pobudliwością mięśni, spowodowany zwykle zaburzeniami endokrynologicznymi, elektrolitowymi (np. hipokalcemią, hipomagnezemią) lub zasadowicą oddechową.
Diagnostyka Autonomicznego Układu Nerwowego
Autonomiczny układ nerwowy (AUN) kontroluje i koordynuje funkcje organizmu, dostosowując jego wewnętrzne środowisko do zewnętrznych i wewnętrznych obciążeń. Nadrzędne ośrodki kontrolujące AUN znajdują się w podwzgórzu. Zaburzenia układu autonomicznego (dysautonomia) mogą być niecharakterystyczne, z układu sercowo-naczyniowego, oddechowego, stanu czuwania, zaburzenia rytmu dobowego, termoregulacji, wydzielania potu, motoryki naczyń skóry i śluzówek, motoryki przewodu pokarmowego (zaburzenia opróżniania żołądka, nudności, bóle brzucha, biegunka, zaparcia), omdlenia, emocji, czynności zwieraczy czy w chorobach neurodegeneracyjnych.
Wykazano, że zmienność rytmu serca jest przydatna w przewidywaniu zachorowalności na typowe zaburzenia psychiczne (np. stres, depresja, lęk, PTSD) i fizyczne (np. stan zapalny, przewlekły ból, cukrzyca, wstrząs mózgu, astma, bezsenność, zmęczenie), które zwiększają wydajność współczulną i tworzą samonapędzający się cykl, który powoduje nierównowagę autonomiczną i większe obciążenie allostatyczne.
Dysfunkcja układu autonomicznego jest zatem wspólnym mianownikiem złego stanu zdrowia i wiąże się z ostrymi i przewlekłymi chorobami oraz czynnikiem ryzyka tak poważnych problemów zdrowotnych, jak przeżywalność nowotworu, choroby układu krążenia , zawału mięśnia sercowego czy udaru mózgu. U niektórych pacjentów bez objawów klinicznych dysautonomii, badanie zmienione może sugerować subkliniczną dysfunkcję autonomiczną.
- Współczulne potencjały skórne (SSR)
SSR (Skin Sympathetic Response), czyli skórna odpowiedź sympatyczna, to neurofizjologiczne badanie służące do oceny funkcji współczulnej części autonomicznego układu nerwowego. Rejestruje odpowiedź elektryczną skóry na bodziec, zależną od aktywności gruczołów potowych unerwianych przez włókna współczulne. Diagnostyka autonomicznego układu nerwowego w neuropatiach, chorobach neurodegeneracyjnych, diagnostyka omdleń, nadpotowości.
- R-R Analiza zmienności oddechowej (Układ Przywspółczulny)
Ocena zmienności między uderzeniami serca, odzwierciedlonej w odstępach RR zapisu elektrokardiograficznego. Zmienność rytmu serca jest generowana przez aktywność węzła zatokowo-przedsionkowego i odzwierciedla działanie przede wszystkim przywspółczulnej części autonomicznego układu nerwowego.
Zmienność rytmu zatokowego dostarcza informacji o różnicach
w długości interwałów RR. Różnice te są związane ze zdolnością adaptacji do zewnętrznych bodźców i stanowią informację o funkcjonowaniu autonomicznego systemu nerwowego. U osób zdrowych ciągłe, wzajemne oddziaływanie jego współczulnej i przywspółczulnej składowej prowadzi do zmian w średniej częstości rytmu serca. Większa zmienność HRV jest wyrazem dużych zdolności adaptacyjnych organizmu i koreluje z lepszym stanem zdrowia.
- RRIV (RR Interval Variation, zmienność odstępu R-R) Jest to miara zmienności długości kolejnych odstępów R-R, pomiędzy dwoma kolejnymi zespołami QRS w zapisie EKG. Wskaźnik ten jest parametrem funkcji autonomicznego układu nerwowego, szczególnie aktywności przywspółczulnej (parasympatycznej). Zmniejszenie RRIV może wskazywać na dysfunkcję układu autonomicznego, np. w cukrzycy, chorobie Parkinsona, neuropatiach czy obturacyjnym bezdechu sennym. Analiza zmienności odstępów R-R rytmu zatokowego jest sprawdzana w spoczynku i w czasie głębokiego oddychania- do oceny przywspółczulnej funkcji serca i wrażliwości odruchu baroreceptorowego.
- Manewr Valsalvy, Próba wydechu przez 15–20 sekund przy zamkniętej głośni lub zaworze, generując ciśnienie 40 mmHg. Umożliwia ocenę odpowiedzi układu współczulnego i przywspółczulnego.Współczynnik Valsalvy jest to stosunek najdłuższego odstępu RR po zakończeniu manewru Valsalvy do najkrótszego RR w trakcie jego trwania.
- Stosunek 30:15 (RR30 / RR15) ocena odpowiedzi serca na nagłą zmianę pozycji ciała (z pozycji leżącej do stojącej). Analizuje się stosunek najdłuższego RR około 30 uderzenia do najkrótszego RR około 15 uderzenia po zmianie pozycji.
Bibliografia:
- Evaluation of the autonomic nervous system in patients with essential tremor. Mahmoud H. Nassar, Elsayed A. Tageldin, Osama A. Ragab. Egypt J Neurol Psychiatry Neurosurg (2023) 59:156
- Assessment Of Symptomatic Diabetic Patients With Normal Nerve Conduction Studies: Utility Of Cutaneous Silent Periods And Autonomic Tests. Pinar Kahraman Koytak, Baris Isak, Deniz Borucu, Kayihan Uluc, Tulin Tanridag, Onder Us. Department Of Neurology, Marmara University Hospital, Istanbul, Turkey. Muscle Nerve 43: 317–323, 2011
- Autonomic dysfunction in restless legs syndrome. Yuksel Erdal, Ozlem Akdogan, Mecbure Nalbantoglu, Gokce Kavasoglu, Ufuk Emre. Sleep and Breathing (2020) 24:995–999
- Hyperhomocysteinemia and low vitamin B12 associated with autonomic dysfunction in Parkinson’s disease: A time domain analysis of heart rate variability. Journal of Bangladesh Society of Physiologist, September 2024, 18(1):1-8
- Zakrzewska-Pniewska B. Elektrofizjologiczne metody oceny dysautonomii w chorobach układu nerwowego. Polski Przegląd Neurologiczny, 2008, 4(4), 58–64
- Shahani BT, Day TJ, Cros D, Khalil N, Kneebone CS. RR Interval variation and sympathetic skin response in the assessment of autonomic function in peripheral neuropathy. Archives of Neurology, 1990, 47:659–664.
- RR Interval Variation and the Sympathetic Skin Response in the Assessment of Autonomic Function in Peripheral Neuropathy. Archives of Neurology 47(6):659–64, July 1990
- Qualitative H-reflex testing in Huntington’s disease. G. Oepen, W. Hillesheimer. Arch Psychiatr Nervenkr (1970) 1981;230(3):221–6
- Mariańska K., Koszewicz M. Kliniczna ocena układu autonomicznego. Polski Przegląd Neurologiczny, 2008, 4(2), 51–57
- F-Wave Duration as a Specific and Sensitive Tool for the Diagnosis of Restless Legs Syndrome (Willis-Ekbom Disease). Patrizia Congiu, Maria Livia Fantini. CHU Clermont-Ferrand, France. Clin Sleep Med. 2017;13(3):369–375
- Wartość badań neurofizjologicznych w diagnostyce chorych z dyskopatią w odcinku lędźwiowo-krzyżowym kręgosłupa. Magdalena Wojtysiak. Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, Wydział Lekarski I, Zakład Patofizjologii Narządu Ruchu. Rozprawa doktorska. Promotor: dr hab. n. med. Juliusz Huber. Poznań 2012
- H-reflex in patients after strokes. Agnieszka Szymankiewicz-Szukała, Joanna Lipiec, Aleksandra Kulczyk, Juliusz Huber. Department of Pathophysiology Locomotor Organs, University of Medical Science in Poznan, Poland. IRONS nr 9; Polski Przegląd Neurologiczny 2010; 6(2):86–91