Badania przewodnictwa

Diagnostyka chorób pierwotnie mięśniowych, ocena reinerwacji mięśni w stanach pourazowych, diagnostyka chorób pozapiramidowych dystonie, kręcze.

Szeroka diagnostyka neuropatii uciskowych, pourazowych oraz polineuropatii z wykorzystaniem najnowszych technik badania.

• Fala F
Ocena przewodnictwa w długich włóknach ruchowych. Badanie pomocne w diagnozowaniu radikulopatii, polineuropatii oraz uszkodzeń motoneuronów. Wykorzystanie parametrów fali F wraz z odpowiedzią M stanowi nowoczesne narzędzie diagnostyczne, które może przyczynić się do prawidłowej diagnozy pierwotnego zespołu niespokojnych nóg oraz zespołu dny moczanowej (ZES), a tym samym do ustalenia najwłaściwszej terapii.

• Odruch H (H-reflex)
Ocena funkcji łuku odruchowego oraz badanie nadpobudliwości występującej w spastyczności, stwardnieniu rozsianym i neuropatii demielinizacyjnej. Porównanie maksymalnych odpowiedzi H i M dostarcza informacji o progu pobudzenia motoneuronów.

Minimalna latencja fali H jest bardzo istotnym parametrem w przypadkach segmentowej demielinizacji. Prawidłowo amplituda odruchu H wynosi około 50% amplitudy fali M rejestrowanej w teście stymulacji elektrycznej.

Obniżenie progu pobudzenia może świadczyć o polineuropatii z uszkodzeniem włókien czuciowych. Upośledzenie odruchu H występuje w cukrzycy, stanie przedcukrzycowym oraz otyłości.

Brak odruchu H lub istotne diagnostycznie obniżenie jego amplitudy można rejestrować w 80–89% przypadków chorych z radikulopatią S1 potwierdzoną oceną śródoperacyjną lub badaniem mielograficznym.

Opóźnienie latencji fali H staje się nieprawidłowe natychmiast lub krótko po uszkodzeniu korzenia nerwowego S1.

Wysokoamplitudową falę H można zaobserwować u chorych z uszkodzeniami rdzenia kręgowego, wygórowaną spastycznością o różnej etiologii oraz w stwardnieniu rozsianym.

Badanie odruchu H u chorych po udarach niedokrwiennych pozwala, poprzez ocenę amplitudy, monitorować stopień zaawansowania spastyczności mającej swoje źródło na poziomie rdzenia kręgowego.

Badanie odruchu H może dostarczyć przydatnych wskazówek diagnostycznych w wielu chorobach ośrodkowego układu nerwowego. Odnotowano różnice wyników w przypadku zmian piramidowych i pozapiramidowych, zaburzeń móżdżkowych oraz wstrząsu rdzenia kręgowego.

Występowanie odruchu H w mięśniach, w których zwykle nie można go uzyskać (np. w mięśniu piszczelowym przednim), wydaje się wiarygodną cechą wykrywania zmian w OUN, m.in. w chorobie Huntingtona.

• CSP (cutaneous silent period)
Krótkotrwałe zahamowanie aktywności mięśniowej wywołane bodźcem czuciowym (np. bólowym) na poziomie rdzenia kręgowego. Zjawisko to wykorzystywane jest w neurofizjologii do oceny funkcji obwodowego i ośrodkowego układu nerwowego z użyciem odpowiedzi odruchowych o krótkiej i długiej latencji, zawierających zarówno komponenty pobudzające, jak i hamujące.

W rdzeniowym odruchu hamującym pośredniczą głównie włókna A-delta o małej średnicy i wolnym przewodzeniu, których nie można ocenić za pomocą standardowych metod elektrofizjologicznych. Neuropatia obwodowa z zaburzeniami czuciowymi jest często związana z uszkodzeniem szlaków nocyceptywnych.

CSP jest metodą oceny funkcji małych włókien nerwowych, szczególnie w kontekście chorób neurodegeneracyjnych, neuropatii, dystonii oraz uszkodzeń rdzenia kręgowego.

W badaniu CSP ocenia się parametry z kończyn górnych i dolnych. Możliwe jest monitorowanie dysfunkcji dróg korowo-rdzeniowych, m.in. w zespole niespokojnych nóg (RLS), chorobach neurodegeneracyjnych, zespole bólu mięśniowo-powięziowego, dystonii, uszkodzeniach kręgosłupa, cukrzycy oraz neuropatiach.

CSP jest zniesiony lub zmieniony w różnych stanach mielopatycznych.

Badanie specyficzne dla miastenii oraz zespołów miastenicznych, służące ocenie pobudliwości złącza nerwowo-mięśniowego. Umożliwia różnicowanie miastenii z innymi chorobami neurologicznymi o podobnym obrazie klinicznym, takimi jak dystrofie mięśniowe, stwardnienie zanikowe boczne (SLA), guz oczodołu czy zespoły paranowotworowe.

Neurofizjologiczna ocena odruchu mrugania oraz przewodzenia nerwowego w obrębie nerwów czaszkowych i struktur pnia mózgu. Badanie wykorzystywane w diagnostyce neuropatii nerwów czaszkowych, uszkodzeń pnia mózgu oraz neuralgii nerwu trójdzielnego. Umożliwia monitorowanie uszkodzeń pourazowych, a także różnicowanie uszkodzeń obwodowych (np. porażenia Bella) od uszkodzeń ośrodkowych.

Test ischemiczny – badanie diagnostyczne stosowane w celu oceny nadpobudliwości nerwowo-mięśniowej oraz wykrywania objawów tężyczki. Tężyczka jest stanem związanym z nadmierną pobudliwością mięśni, najczęściej spowodowaną zaburzeniami endokrynologicznymi, elektrolitowymi (np. hipokalcemią lub hipomagnezemią) albo zasadowicą oddechową.

Autonomiczny układ nerwowy (AUN) kontroluje i koordynuje funkcje organizmu, dostosowując środowisko wewnętrzne do obciążeń zewnętrznych i wewnętrznych. Nadrzędne ośrodki regulujące czynność AUN znajdują się w podwzgórzu.

Zaburzenia autonomicznego układu nerwowego (dysautonomia) mogą manifestować się nieswoistymi objawami dotyczącymi wielu układów i narządów. Obejmują one m.in. zaburzenia ze strony układu sercowo-naczyniowego i oddechowego, zaburzenia stanu czuwania, rytmu dobowego, termoregulacji, wydzielania potu, motoryki naczyń skóry i błon śluzowych, a także zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego, takie jak opóźnione opróżnianie żołądka, nudności, bóle brzucha, biegunki czy zaparcia. Dysautonomia może również powodować omdlenia, zaburzenia emocjonalne, zaburzenia czynności zwieraczy oraz towarzyszyć chorobom neurodegeneracyjnym.

Wykazano, że analiza zmienności rytmu serca (HRV) jest przydatna w przewidywaniu ryzyka wystąpienia zaburzeń psychicznych, takich jak stres, depresja, zaburzenia lękowe czy PTSD, a także schorzeń somatycznych, m.in. stanów zapalnych, przewlekłego bólu, cukrzycy, następstw wstrząśnienia mózgu, astmy, bezsenności oraz przewlekłego zmęczenia. Stany te mogą prowadzić do wzrostu aktywności układu współczulnego i powstawania samonapędzającego się mechanizmu skutkującego nierównowagą autonomiczną oraz zwiększonym obciążeniem allostatycznym organizmu.

Dysfunkcja autonomicznego układu nerwowego stanowi wspólny mianownik wielu ostrych i przewlekłych schorzeń oraz jest istotnym czynnikiem ryzyka poważnych problemów zdrowotnych, takich jak choroby układu sercowo-naczyniowego, zawał mięśnia sercowego, udar mózgu czy gorsze rokowanie w przebiegu chorób nowotworowych.

U części pacjentów, mimo braku klinicznych objawów dysautonomii, nieprawidłowy wynik badania może wskazywać na subkliniczną dysfunkcję autonomiczną.

SSR (Skin Sympathetic Response) – skórna odpowiedź współczulna
Neurofizjologiczne badanie służące do oceny funkcji współczulnej części autonomicznego układu nerwowego. Polega na rejestracji odpowiedzi elektrycznej skóry na bodziec, zależnej od aktywności gruczołów potowych unerwianych przez włókna współczulne.

Badanie znajduje zastosowanie w diagnostyce zaburzeń autonomicznego układu nerwowego, szczególnie w przebiegu neuropatii oraz chorób neurodegeneracyjnych. Wykorzystywane jest również w diagnostyce omdleń, zaburzeń potliwości, w tym nadpotliwości, a także w ocenie funkcji małych włókien nerwowych.

Ocena zmienności pomiędzy kolejnymi uderzeniami serca, odzwierciedlonej w odstępach RR zapisu elektrokardiograficznego (EKG). Zmienność rytmu serca (HRV – Heart Rate Variability) generowana jest przez aktywność węzła zatokowo-przedsionkowego i odzwierciedla przede wszystkim funkcję przywspółczulnej części autonomicznego układu nerwowego.

Analiza zmienności rytmu zatokowego dostarcza informacji o różnicach w długości interwałów RR. Różnice te związane są ze zdolnością organizmu do adaptacji do bodźców zewnętrznych i stanowią istotny wskaźnik funkcjonowania autonomicznego układu nerwowego.

U osób zdrowych ciągłe, wzajemne oddziaływanie części współczulnej i przywspółczulnej autonomicznego układu nerwowego prowadzi do fizjologicznych zmian średniej częstości rytmu serca. Większa zmienność HRV świadczy o lepszych zdolnościach adaptacyjnych organizmu i koreluje z lepszym stanem zdrowia.

Jest to miara zmienności długości kolejnych odstępów R–R pomiędzy dwoma następującymi po sobie zespołami QRS w zapisie EKG. Wskaźnik RRIV stanowi parametr oceny funkcji autonomicznego układu nerwowego, szczególnie aktywności części przywspółczulnej (parasympatycznej).

Obniżenie wartości RRIV może wskazywać na dysfunkcję autonomicznego układu nerwowego, występującą m.in. w cukrzycy, chorobie Parkinsona, neuropatiach oraz obturacyjnym bezdechu sennym.

Analiza zmienności odstępów R–R rytmu zatokowego wykonywana jest zarówno w spoczynku, jak i podczas głębokiego oddychania. Badanie umożliwia ocenę przywspółczulnej regulacji czynności serca oraz wrażliwości odruchu z baroreceptorów.

Próba polegająca na wykonaniu wydechu przez 15–20 sekund przy zamkniętej głośni lub przeciw oporowi zaworu, z wytworzeniem ciśnienia około 40 mmHg. Badanie umożliwia ocenę funkcji współczulnej i przywspółczulnej części autonomicznego układu nerwowego.

Współczynnik Valsalvy definiowany jest jako stosunek najdłuższego odstępu RR po zakończeniu manewru Valsalvy do najkrótszego odstępu RR zarejestrowanego podczas jego trwania.

Badanie oceniające odpowiedź serca na nagłą zmianę pozycji ciała z leżącej na stojącą. Analizie podlega stosunek najdłuższego odstępu RR, rejestrowanego około 30. uderzenia serca po pionizacji, do najkrótszego odstępu RR obserwowanego około 15. uderzenia po zmianie pozycji ciała.