Termolezja – czy to bezpieczna metoda leczenia bólu?

Ból kręgosłupa, który trwa miesiącami, potrafi przestawić całe życie: sen, pracę, nawet sposób wsiadania do samochodu. Gdy leki, fizjoterapia i ćwiczenia nie wystarczają, coraz więcej osób z przewlekłym bólem pyta nas o termolezję jako metodę walki z bólem. Wyjaśniamy, na czym polega ten sposób leczenia przewlekłego bólu, komu może pomóc, jakie niesie ryzyko i co mówią o nim badania, także te, które nie wypadają dla niego korzystnie.

Czym jest termolezja i jak działa zabieg termolezji

Termolezja (w literaturze: denerwacja prądem o wysokiej częstotliwości, ang. radiofrequency ablation) to małoinwazyjna metoda interwencyjnego leczenia bólu przewlekłego. Nie naprawia zmian zwyrodnieniowych i nie „nastawia” kręgosłupa. Jej celem jest czasowe wyłączenie przewodzenia bólu przez drobne, czuciowe gałązki nerwowe, które unerwiają bolesny staw. Lekarz wprowadza przez skórę cienką igłę z elektrodą i podgrzewa jej końcówkę prądem o wysokiej częstotliwości. Ciepło powoduje kontrolowane uszkodzenie wybranych włókien nerwowych, które przestają przekazywać sygnał bólowy z tego stawu.

Najczęściej termolezja stawów dotyczy stawów międzywyrostkowych, czyli małych stawów łączących kręgi, w obrębie odcinka lędźwiowego. Stosuje się ją też przy bólu kręgosłupa szyjnego i piersiowego oraz przy bólu stawów krzyżowo-biodrowych. To ważne rozróżnienie, bo termolezja nie jest metodą na ból promieniujący z ucisku na korzeń nerwowy, czyli typową rwę kulszową z przepukliny. Inaczej podchodzimy też do bólu kolana czy bólu głowy: w tych dolegliwościach w Miwomed stosujemy inne metody.

Wskazania: kiedy źródłem bólu jest staw kręgosłupa lędźwiowego

Zmiany zwyrodnieniowe widać w badaniach obrazowych u bardzo wielu osób, także u tych, których nic nie boli. Sam opis rezonansu nie wystarcza więc, żeby wskazać przyczyny bólu. Termolezję rozważamy u Pacjentów z przewlekłym bólem kręgosłupa trwającym co najmniej trzy miesiące, który nie ustąpił mimo leczenia zachowawczego, czyli leków, fizjoterapii i ćwiczeń. Ból stawowy jest zwykle bardziej osiowy niż promieniujący, a jego nasilenie często rośnie przy odchylaniu się do tyłu i skręcaniu tułowia. Liczy się też czas trwania bólu i to, jak zmieniał się mimo leczenia. Takie cechy to jednak tylko wskazówka. Decyduje kolejny krok.

Blokada diagnostyczna – test przed decyzją o zabiegu

Przed termolezją wykonujemy blokadę diagnostyczną. Pod kontrolą USG lub RTG podajemy w okolicę gałązki nerwowej niewielką ilość leku znieczulającego. Jeśli ból wyraźnie słabnie na czas działania znieczulenia, to silny sygnał, że źródło bólu leży właśnie w tym stawie, a dolegliwości bólowe biorą się z niego, a nie z innych struktur nerwowych. Jeśli nie słabnie, termolezja w tym miejscu najpewniej nie pomoże i szukamy dalej. Tak samo sprawdzamy, czy ból pochodzi ze stawu krzyżowo-biodrowego, bo stawy międzywyrostkowe odcinka piersiowego i lędźwiowego nie są jedynym możliwym źródłem.

Badania pokazują, jak bardzo ten etap wpływa na wynik. W metaanalizie siedmiu badań z randomizacją (454 Pacjentów) termolezja dawała w ciągu roku większą ulgę niż zabieg pozorowany lub blokada nadtwardówkowa, a najwyraźniejszą u osób, które bardzo dobrze zareagowały na blokadę diagnostyczną [4]. W wieloośrodkowym badaniu z 2026 roku do zabiegu kwalifikowano wyłącznie Pacjentów, którzy po kontrolowanych blokadach diagnostycznych odczuwali co najmniej 70% ulgi.

Przebieg zabiegu termolezji

Zabieg wykonuje lekarz w gabinecie zabiegowym. Wystarcza znieczulenie miejscowe. Pacjent leży na brzuchu, a lekarz pod kontrolą RTG wprowadza igły w miejsca, w których biegną gałązki nerwowe. Zanim włączy grzanie, sprawdza położenie elektrody delikatną stymulacją. Stymulacja czuciowa wywołuje mrowienie lub ucisk w znajomym miejscu, a stymulacja ruchowa pozwala upewnić się, że elektroda nie leży przy nerwie odpowiadającym za siłę mięśni. Dopiero wtedy podgrzewa końcówkę elektrody. Czas zabiegu zależy od liczby leczonych poziomów. W dniu zabiegu Pacjent wraca do domu, ale nie powinien sam prowadzić samochodu.

Przez kilka dni po zabiegu okolica miejsca wkłucia może być bolesna, z niewielkim obrzękiem lub drętwieniem. Efekt zabiegu oceniamy zwykle po kilku tygodniach, bo ból nie zawsze słabnie od razu.

Czy termolezja jest bezpieczna? Co mówią badania

Poważne powikłania są rzadkie, ale ryzyko nie jest zerowe. W Mayo Clinic przeanalizowano 116 zabiegów termolezji lędźwiowej wykonanych pod kontrolą RTG. Drobne powikłania wystąpiły w 1% leczonych miejsc. Był to ból miejscowy utrzymujący się dłużej niż dwa tygodnie albo przemijający ból o charakterze nerwobólu. Nie odnotowano zakażeń ani nowych zaburzeń czucia czy siły mięśni. To jednak dane z jednego ośrodka, zebrane wstecznie.

Szerszy obraz daje przegląd z 2026 roku, który objął 60 badań i niemal 5 tysięcy Pacjentów po termolezji lub iniekcjach w okolicę kręgosłupa. Oszacowali, że w tej grupie zabiegów głębokie zakażenie zdarza się u około 0,7% Pacjentów, a nakłucie opony twardej u około 1,4%. Większość powikłań ustępowała samoistnie. Te liczby dotyczą kilku rodzajów zabiegów łącznie, nie samej termolezji.

Osobnej ostrożności wymagają osoby z wszczepionymi urządzeniami, takimi jak rozrusznik serca, kardiowerter-defibrylator, stymulator rdzenia kręgowego czy pompa do podawania leków. Prąd o wysokiej częstotliwości może zakłócać ich działanie, dlatego takie zabiegi planuje się z wyprzedzeniem. Podczas konsultacji trzeba też powiedzieć lekarzowi o lekach przeciwkrzepliwych, ciąży i aktywnej infekcji.

Kiedy nie czekać na planową wizytę

Jeśli ból kręgosłupa pojawia się razem z zaburzeniami czucia w okolicy krocza, problemami z kontrolą oddawania moczu lub stolca, narastającym osłabieniem nóg, gorączką albo niewyjaśnionym spadkiem masy ciała, a także po urazie lub u osoby z chorobą nowotworową w wywiadzie, trzeba pilnie jechać na SOR lub zadzwonić pod numer 112. To samo dotyczy okresu po zabiegu: gorączka, narastający ból lub nowe osłabienie nóg wymagają pilnego kontaktu z lekarzem.

Kiedy zgłosić się do centrum leczenia bólu? Konsultacja w naszym centrum medycznym

Pierwszym krokiem jest konsultacja lekarska. Lekarz zbiera wywiad, bada Pacjenta, ogląda wcześniejsze badania obrazowe i ocenia, czy termolezja ma w ogóle sens. Czasem lepszym wyborem jest najpierw blokada, inne leczenie albo konsultacja lekarza innej specjalności. Warto się zgłosić, gdy ból kręgosłupa trwa dłużej niż trzy miesiące, nie słabnie mimo leczenia, ogranicza pracę lub sen albo gdy Pacjent dostał propozycję operacji i chce poznać inne możliwości. W Miwomed diagnostyka i leczenie zespołów bólowych kręgosłupa łączą kilka specjalności. Wywodzimy się z neurochirurgii i na co dzień pracujemy z trudnymi przypadkami. Jeśli termolezja nie jest dobrym rozwiązaniem, powiemy to wprost.

Neurocentrum Miwomed, al. Zwycięstwa 53/1, Gdańsk (Aniołki, w pobliżu UCK). Rejestracja: +48 570 820 830, rejestracja@miwomed.pl. Umów wizytę · Terapia bólu w Miwomed · Anestezjolodzy i terapia bólu

Najczęstsze pytania o termolezję

Czy zabieg termolezji boli? Skórę i tkanki znieczula się miejscowo. W trakcie zabiegu u większości Pacjentów pojawia się raczej dyskomfort i ucisk niż ostry ból. Przez kilka dni po zabiegu okolica może być tkliwa.

Czy potrzebne jest skierowanie? Na prywatną konsultację w Miwomed skierowanie nie jest potrzebne.

Co zabrać na konsultację? Opisy i płyty z badań obrazowych (rezonans, tomografia, RTG), dokumentację wcześniejszego leczenia i listę przyjmowanych leków, zwłaszcza przeciwkrzepliwych. Jak przygotować się do wizyty

Kiedy można wrócić do pracy? O powrocie do pracy decyduje lekarz. Zależy to od rodzaju pracy i samopoczucia po zabiegu.

Czy termolezję można powtórzyć? Jeśli ból wraca, a pierwszy zabieg przyniósł wyraźną ulgę, lekarz może rozważyć jego powtórzenie.

Blokady przeciwbólowe pod kontrolą USG – kiedy działają i czy są bezpieczne

Bibliografia

  1. Busse JW, Genevay S, Agarwal A, et al. Commonly used interventional procedures for non-cancer chronic spine pain: a clinical practice guideline. BMJ. 2025;388:e079970. PMID: 39971339. DOI: 10.1136/bmj-2024-079970
  2. Truong KMTL, Maas E, Rasmussen MM, et al. Current evidence on radiofrequency denervation for chronic low back pain: a systematic review and meta-analysis. BMJ Open. 2026;16(7):e105106. PMID: 42463214. DOI: 10.1136/bmjopen-2025-105106
  3. Juch JNS, Maas ET, Ostelo RWJG, et al. Effect of radiofrequency denervation on pain intensity among patients with chronic low back pain: the Mint randomized clinical trials. JAMA. 2017;318(1):68-81. PMID: 28672319. DOI: 10.1001/jama.2017.7918
  4. Lee CH, Chung CK, Kim CH. The efficacy of conventional radiofrequency denervation in patients with chronic low back pain originating from the facet joints: a meta-analysis of randomized controlled trials. Spine J. 2017;17(11):1770-1780. PMID: 28576500. DOI: 10.1016/j.spinee.2017.05.006
  5. Kočan L, Rapčan R, Mláka J, et al. Comparative effectiveness of radiofrequency ablation, cryoablation, and endoscopic denervation for lumbar facet pain: a multicenter trial. Spine (Phila Pa 1976). 2026;51(1):1-8. PMID: 41084911. DOI: 10.1097/BRS.0000000000005539
  6. Kornick C, Kramarich SS, Lamer TJ, Sitzman BT. Complications of lumbar facet radiofrequency denervation. Spine (Phila Pa 1976). 2004;29(12):1352-1354. PMID: 15187637. DOI: 10.1097/01.brs.0000128263.67291.a0
  7. Malam F, Asif S, Khalid F, et al. Harms of selected spinal and paraspinal injections and denervation procedures for chronic non-cancer spine pain: a systematic review and meta-analysis of non-randomised studies. BMJ Open. 2026;16(6):e102122. PMID: 42242733. DOI: 10.1136/bmjopen-2025-102122
  8. Sowder T, Sayed D, Concannon T, et al. The American Society of Pain and Neuroscience (ASPN) guidelines for radiofrequency ablative procedures in patients with implanted devices. J Pain Res. 2023;16:3693-3706. PMID: 37942223. DOI: 10.2147/JPR.S419594
  9. Jitsinthunun T, Li C, Ng TKT, Zinboonyahgoon N. Pulsed radiofrequency treatment: evidence for and applications in chronic pain. Pain Physician. 2025;28(6):467-481. PMID: 41337760
  10. Duszynski B. Multisociety response to The BMJ publications on interventional spine procedures for chronic back and neck pain. Interv Pain Med. 2025;4(2):100577. PMID: 40264745. DOI: 10.1016/j.inpm.2025.100577

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *